ΚΡΗΤΗ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Κρήτη - Ενα νησί γεννιέται «...Κάπου υπάρχει η Κρήτη, νησί στη μέση ενός πελάγου βαμμένου στο μαβί, πλούσιο κι εύφορο, θαλασσοφίλητο το κατοικούν πολλοί, άνθρωποι αναρίθμητοι, σε πόλεις ενενήντα...»

«Ομήρου Οδύσσεια» ραψ. τ΄ στιχ. 183-185 (μεταφρ. Δ. Ν. Μαρωνίτης)

Πριν από 25 εκατομμύρια χρόνια στις αρχές του Μειόκαινου μια τεράστια τεκτονική αναστάτωση έφερε το βυθό της θάλασσας στην επιφάνεια δημιουργώντας την Αιγαιίδα Γη, που δεν είχε επίπεδη επιφάνεια, αλλά απόκρημνες οροσειρές με ψηλές βουνοκορφές. Έτσι σχηματίστηκαν τα βουνά της Κρήτης.

Kατά τη διάρκεια μιας τεράστιας γεωλογικής αναστάτωσης, πριν 12 εκατομμύρια χρόνια, ένα μεγάλο τμήμα της Αιγαιίδας Γης βυθίστηκε και η θάλασσα ξανασκέπασε τα πάντα εκτός από τις κορυφές των ψηλότερων βουνών. Στην περιοχή όπου επέπλευσε η Κρήτη, θα πρέπει να προεξείχαν μόνο τέσσερις ορεινοί όγκοι ως ανεξάρτητα νησιά.

Σ’ αυτή τη μακρινή περίοδο ανάγεται και η αρχή του….. ταξιδιού της Κρήτης!! Η Κρήτη μας παρουσιάζει από παλιά … τάσεις φυγής προς την Αφρική, καθώς η αφρικανική πλάκα κινείται κάτω από την ευρασιακή. Η ταχύτητα με την οποία κινείται είναι μόλις 6 εκατοστά το χρόνο…. Αλλά και μ’ αυτήν την ταχύτητα κάποτε θα ενωθεί με την Αφρική! Και σα να μην έφτανε αυτό!!! Η Κρήτη μας γέρνει κιόλας!!! Το νότιο τμήμα ανυψώνεται, ενώ το βόρειο βουλιάζει με όλες τις πιθανές συνέπειες, στο απώτατο μέλλον βέβαια…

Στη διάρκεια του Πλειστόκαινου με τις πολύ έντονες κλιματολογικές διακυμάνσεις των παγετώνιων περιόδων, καθώς σχηματιζόταν οι πάγοι, η στάθμη της θάλασσας κατέβαινε κατά 100 ως 200 μ. και οι τέσσερις βουνοκορφές – νησάκια ενώνονταν μεταξύ τους και με την ακτή της Πελοποννήσου. Μετά οι πάγοι έλιωναν και πλημμύριζε το σύμπαν. Με το τέλος της τελευταίας παγετώνιας περιόδου (12.000 χρόνια πριν το παρόν) η Κρήτη βρήκε την ηρεμία της και σκεπάστηκε με δάση, πηγές, δροσερά νερά. Ήταν πια ένας μικρός παράδεισος έτοιμος να δεχθεί τους πρώτους ανθρώπους. Και αυτό θα πρέπει να συνέβη γύρω στο 10.000 π.Χ., στην τελευταία παγετώνια περίοδο, όταν εξαιτίας της χαμηλής στάθμης της θάλασσας η Κρήτη ήταν ενωμένη με την Πελοπόννησο και κάποιοι άνθρωποι πέρασαν στην Κρήτη ακολουθώντας τα θηλαστικά.

Κατά τη Μεσολιθική εποχή (8.000 – 7.000 π.Χ.) οι άνθρωποι ζουν κατά ομάδες σε σπήλαια του νησιού. Κατά την Αρχαιότερη Νεολιθική εποχή (7.000 - 5.000 π.Χ.) φαίνεται πως ομάδες ανθρώπων προερχόμενοι από τις ακτές της Μ. Ασίας, τις Κυκλάδες ή τα Δωδεκάνησα εγκαθίστανται σε σπήλαια της Κρήτης. Κάποιες ομάδες αργότερα

εγκαταλείπουν τα σκοτάδια των σπηλαίων και δημιουργούν τους πρώτους οικισμούς.

Ένας τέτοιος οικισμός βρέθηκε στην Κνωσό, στη θέση όπου αργότερα οικοδομήθηκε το μεγαλόπρεπο ανάκτορο της μινωικής εποχής. Οι κάτοικοι των οικισμών αυτής της εποχής οικοδομούν σπίτια με πέτρες, ξύλα και πλίνθους. Καλλιεργούν τη γη, ασχολούνται με την κτηνοτροφία, αναπτύσσουν την κεραμική και την υφαντική. Τα εργαλεία είναι λίθινα ή κοκκάλινα, ενώ εμφανίζονται και τα πρώτα χάλκινα όπλα, που μάλλον δεν κατασκευάζονται στην Κρήτη, αλλά εισάγονται.

Κατά την Προανακτορική περίοδο (2600 – 1900 π.Χ.) ένας λαός προερχόμενος από την Ανατολή, πέρασε από τη μικρασιατική ακτή στην Κρήτη μέσω των νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Αναμείχθηκε με το ντόπιο πληθυσμό, του μετέδωσε νέες τεχνικές γνώσεις όπως την επεξεργασία του χαλκού. Δημιουργήθηκε έτσι μια νέα πολιτιστική ώθηση, προστάδιο του μινωικού πολιτισμού που θα ανθήσει σε λίγο. Αναπτύσσεται η ναυτιλία, το εμπόριο, διαμορφώνονται οι κοινωνικές τάξεις και την εξουσία έχουν οι πλούσιοι έμποροι. Τα αγγεία γίνονται πιο κομψά, έχουν πολύχρωμη διακόσμηση και καθιερώνεται ως διακοσμητικό μοτίβο η σπείρα, που γίνεται αργότερα κυρίαρχο θέμα της μινωικής διακοσμητικής. Ταλαντούχοι τεχνίτες κατασκευάζουν θαυμάσια χρυσά κοσμήματα, σφραγίδες, πέτρινα τελετουργικά αγγεία και έργα τέχνης από ελεφαντόδοντο.

Όλα δείχνουν ένα υψηλό επίπεδο τέχνης και προοιωνίζουν τη μεγάλη ακμή που είναι κοντά.

""Επιμέλεια-Καθοδήγηση: Μ. Παπαδημητρίου (Φιλόλογος) 9ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ""

 

Ιστορία της ΚΡΗΤΗΣ

 

Το πότε πρωτοκατοικήθηκε η Κρήτη είναι άγνωστο. Η ιστορία της χάνεται στα βάθη των αιώνων, όπως μαρτυρούν τα αρχαία της μνημεία (γραπτά, αρχιτεκτονικά κ.τ.λ.). Τα πρώτα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας στην Κρήτη εμφανίζονται κατά τη νεολιθική περίοδο, δηλαδή γύρω στο 6.000 π.Χ., και περιγραφή της με το σημερινό σύστημα γραφής βρίσκουμε στον Όμηρο και στο Ησίοδο (Θεογονία) και με την προηγούμενη γραφή (Γραμμική γραφή Α & Β�) βρίσκουμε στις επιγραφές της Κνωσού, Φαιστού κ.α.

Η πρώτη γνωστή ιστορική περίοδός της Κρήτης , που είναι μάλιστα και η πιο γνωστή, γνωστή σαν Μινωικός Πολιτισμός, αρχίζει κατά την Εποχή του Χαλκού (2600-1100π.x), όπου η Κρήτη γνωρίζει τη μεγαλύτερή της άνθηση εξελισσόμενη και σε μια μεγάλη ναυτική δύναμη. Κατά την περίοδο αυτή κτίστηκαν τα παλάτια της Κνωσού, της Φαιστού και της Ζάκρου. Κατά το ίδιο διάστημα , ενώ οι Αιγύπτιοι φοβόντουσαν το "Απέραντο Γαλάζιο", όπως αποκαλούσαν τη θάλασσα, τα Μινωικά πλοία ταξίδευαν κι έκαναν εμπόριο με όλους τους λαούς της Μεσογείου. Η πολιτισμική επιρροή των διαφόρων εθνών, με τα οποία ήρθαν σε επαφή, είχε σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη του Μινωικού Πολιτισμού, τον οποίο ακόμα και σήμερα θαυμάζουμε και είναι ο πρώτος υψηλού επιπέδου πολιτισμός της Ευρώπης. Ο Μινωικός πολιτισμός είναι μακρινός πρόγονος του Ευρωπαϊκού πολιτισμού με κέντρο του την Κνωσό.

Γύρω στα 1450 Π.Χ. μια μεγάλη καταστροφή σαρώνει την Κρήτη, πιθανά το ηφαίστειο της Σαντορίνης ή μεγάλοι σεισμοί, με αποτέλεσμα την καταστροφή του Μινωικού πολιτισμού. Το νησί αναγνωρίζεται ως Μυκηναϊκή περιοχή συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του Ελληνικού πολιτισμού. Ο ναύαρχος Νέαρχος μαζί με πολλούς κρητικούς πολεμά για το Μ. Αλέξανδρο.

Η Κρήτη διετέλεσε υπό τη ρωμαϊκή εποχή το 69 π.Χ.-330 μ.Χ.. Κατά την περίοδο αυτή, την Ελληνορωμαϊκή περίοδο, εξέχουσα πόλη- κέντρο υπήρξε η πόλη Γόρτυνα.Οι Ρωμαίοι δεν επεμβαίνουν εθνολογικά και δεν επιχειρούν τον εκλατινισμό των Κρητικών. Το νησί επισκέπτεται (62-63 Π.Χ.) ο Απόστολος Παύλος που αναλαμβάνει την οργάνωση της εκκλησίας Κρήτης. Πρώτος Επίσκοπος ορίζεται ο πιστός του μαθητής Τίτος με έδρα τη Γόρτυνα.

Η Κρήτη κατά την πρώτη Βυζαντινή περίοδο, 330-824 μ.Χ κατακτήθηκε από τους Άραβες οι οποίοι την κράτησαν για σύντομο χρονικό διάστημα (824 � 961μ.Χ.). Η Αραβοκρατία ξεκινά με αίμα και δάκρυ για το νησί που κατακτείται από τους Άραβες πειρατές με αρχηγό τον Αμπου Χαψ. Με κέντρο τους το σημερινό Ηράκλειο (Χάνδακα) εξορμούν για τις επιδρομές τους. Η Κρήτη βυθίζεται σ' ένα πνευματικό και οικονομικό σκοτάδι χωρίς όμως να αλλοιωθεί εθνολογικά ο πληθυσμός της. Το 960 μ.Χ., στα χρόνια του Ρωμανού Β', εκστρατεύει για την ανάκτηση της Κρήτης ο Νικηφόρος Φωκάς ο οποίος καταλαμβάνει το Χάνδακα (σημερινό Ηράκλειο) εκδιώκοντας τους Άραβες, ύστερα από χρονοβόρα πολιορκία του μεγάλου φρουρίου του Χάνδακα (Ηράκλειο). 200.000 νεκροί είναι το τίμημα. 300 φορτηγά πλοία με αμύθητα πλούτη μεταφέρονται στην Κωνσταντινούπολη.

Η Δεύτερη Βυζαντινή περίοδος προσδιορίζεται από το 961 μ.Χ.. έως 1204 μ.Χ. με αυτοκράτορα το Νικηφόρο Φωκά. Ένα ισχυρό έρεισμα στο νησί είναι τα 12 αρχοντόπουλα που στέλνονται από το Βυζάντιο όπου τους παραχωρούνται μεγάλες εκτάσεις από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Κομνηνό. Ο διοικητής του νησιού φέρει τον τίτλο του Δούκα.

Από το 1211-1669 η Κρήτη βρίσκεται υπό τη βενετική κατοχή. Με την κατάλυση της βυζαντινής αυτοκρατορίας το 1204 από τους σταυροφόρους η Κρήτη παραχωρείται στο Βονιφάτιο το Μονφερράτικο ο οποίος την πουλά στους Βενετούς έναντι 1000 μάρκων αργύρου. Έτσι ξεκινά η Ενετοκρατία (1204 - 1669) με μακρόχρονη και σκληρή δουλειά.

Κατά την περίοδο αυτή ο Μητροπολίτης και οι ορθόδοξοι επίσκοποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το νησί. Ακολουθούν πολλές επαναστάσεις που καταλήγουν όμως σε αποτυχία. Μεγαλύτερη θεωρείται αυτή με αρχηγό τον Αλέξιο Καλλέργη που διαρκεί 17 ολόκληρα χρόνια (1282). Επίσης επαναστατούν (1341) και οι βενετοί φεουδάρχες δυσαρεστημένοι από τη φορολογική πολιτική της Βενετίας που καταστέλλεται αιματηρά. Το πιο επιβλητικό μνημείο της εποχής που σώζεται έως σήμερα είναι το φρούριο του

Κούλε στο λιμάνι του Ηρακλείου. Κατά την ενετική περίοδο η Κρήτη γνώρισε μεγάλη άνθηση στις τέχνες και στα γράμματα. Κορυφαίοι Κρητικοί ποιητές της εποχής εκείνης είναι ο Βιτσέντζος Κορνάρος έργα του οποίου είναι ο Ερωτόκριτος και η θυσία του Αβραάμ, ο Γεώργιος Χορτάτζης του οποίου έργο είναι η Ερωφίλη.

Ακολουθεί η Τουρκοκρατία (1669-1898 Μ.Χ..) με επακόλουθο να βυθιστεί η Κρήτη σε ένα βαθύ πνευματικό σκοτάδι. Από το 1645 μέχρι το 1669 μ.Χ. οι Μωαμεθανοί Τούρκοι κατακτούν την Κρήτη.

Κατά την ελληνική επανάσταση του 1821 η Κρήτη δεν κατάφερε να απελευθερωθεί και παρέμεινε υποτελής αυτόνομη στους Τούρκους μέχρι την ένωσή της με την Ελλάδα. Το χριστιανικό στοιχείο κατά την περίοδο αυτή ενωμένο αντιστέκεται με θυσίες και αίμα στον Οθωμανό κατακτητή. Με αιματηρούς αγώνες και την ενεργοποίηση των μεγάλων δυνάμεων τελικά διορίζεται ύπατος αρμοστής ο Πρίγκιπας Γεώργιος.

Την 1η Δεκεμβρίου 1913 γίνεται η ανακήρυξη της ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα.
Αργότερα κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου πολέμου ο Χίτλερ γνωρίζοντας τη μεγάλη στρατηγική αξία της έγραψε το 1940 στο Μουσολίνι:" Θα ήθελα να σου τονίσω την ανάγκη της μη ανάληψης δράσης κατά της Ελλάδας προ της αστραπιαίας κατάληψης της Κρήτης". Το 1941 έγινε η απόβαση των Γερμανών στο νησί καθώς και η ταυτόχρονη ρίψη των αλεξιπτωτιστών. Οι Κρητικοί αντιστάθηκαν ηρωικά αλλά ηττήθηκαν. Όμως αυτή ήταν μια πύρρειος νίκη για τους Γερμανούς γιατί τους προξένησε μεγάλες απώλειες σε έμψυχο και άψυχο δυναμικό.

 

 

ΕΚΤΑΣΗ & ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ
Η Κρήτη είναι το μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας, με έκταση 8259, και το πέμπτο της Μεσογείου. Είναι ένα νησί γεμάτο αντιθέσεις. Με αναρίθμητα θέρετρα και γραφικές πόλεις. Ο συνολικός πληθυσμός του είναι μεγαλύτερος από 700.000 κάτοικοι.

ΚΛΙΜΑ - ΟΡΟΣΕΙΡΕΣ
Το κλίμα της Κρήτης είναι εύκρατο και θεωρείται ως ένα από τα ωραιότερα, υγιεινότερα και ηπιότερα της Ευρώπης. Ένας παράγοντας ο οποίος παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του κλίματος είναι η θάλασσα που περιβάλλει το νησί. Στις παραλιακές περιοχές ιδιαίτερα στις νότιες, το κλίμα είναι τόσο ήπιο ώστε να καλλιεργούνται τροπικά φυτά, όπως είναι η μπανανιά. Η Ιεράπετρα θεωρείται η πιο θερμή ελληνική πόλη και οι περιοχές των ακτών του Λιβυκού πελάγους θεωρούνται ως οι πιο θερμές και ξηρές της Ελλάδας.

Η Κρήτη είναι νησί κατ' εξοχήν ορεινό. Σ' αυτή δεσπόζουν τρεις μεγάλες οροσειρές με τις διακλαδώσεις τους που απλώνονται ως ραχοκοκαλιά κατά μήκος του νησιού. Στη δυτική Κρήτη, τα Λευκά Όρη καλύπτουν το μεγαλύτερο τμήμα του νομού Χανίων, με ψηλότερη κορυφή τις Πάχνες, που βρίσκονται σε υψόμετρο 2.452 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Στο κέντρο του νησιού βρίσκεται η οροσειρά Ίδη ή Ψηλορείτης με ψηλότερη κορυφή την Ίδη, στα 2.456 μ. Στο ανατολικότερο άκρο του νησιού βρίσκεται η οροσειρά Δίκτη με υψηλότερη κορφή το Σπαθί με 2.148 μέτρα σε ύψος.

ΦΑΡΑΓΓΙΑ - ΠΟΤΑΜΙΑ - ΛΙΜΝΕΣ
Το πιο φημισμένο φαράγγι είναι αυτό της Σαμαριάς, που χωρίζει δυτικά τον κύριο όγκο των Λευκών Ορέων. Άγριο και επιβλητικό, έχει μήκος 18 χιλιόμετρα, πλάτος 3-40 μέτρα και βάθος 600 μέτρα. Στον Ομαλό, από όπου γίνεται η προσπέλαση προς αυτό, υπάρχει μεγάλο σπήλαιο βάραθρο με εσωτερικές λίμνες. Ακολουθούν το φαράγγι του Νίμπρου, στην ανατολική πλευρά των Λευκών Ορέων και το Κουρταλιώτικο φαράγγι στο νομό Ρεθύμνης, που οδηγεί στις γραφικές ακτές του Λιβυκού πελάγους. Από το φαράγγι αυτό διέρχεται η οδός από το Ρέθυμνο στη μονή Πρεβέλης.

Οι πιο μεγάλοι ποταμοί είναι ο Αναποδάρης και ο Γεροπόταμος στον κάμπο της Μεσαράς. Άλλοι ποταμοί είναι ο Τυφλός ή Κακοπέρατος και ο Κολένης, που χύνονται στον κόλπο του Κισάμου, ο Ταυρονίτης, ο Κερίτης ή Πλατανιάς, ο Θερισιανός και ο Κλαδισός που χύνονται στον κόλπο των Χανίων και άλλοι.

Τρεις από τους ποταμούς της Κρήτης έχουν αλμυρά νερά, ο Αλμυρός του Αποκορώνου, μήκος 1χλμ., ο Αλμυρός του Ηρακλείου, μήκους 2χλμ. και ο Αλμυρός του Μιραμπέλλου, κοντά στις ακτές.

Στην Κρήτη υπάρχουν τρεις μικρές λίμνες. Η μεγαλύτερη του Κουρνά βρίσκεται στον Αποκόρωνα, η άλλη μέσα στην πόλη του Αγίου Νικολάου και η τρίτη στην επαρχία Κισάμου. Αυτή το καλοκαίρι ξεραίνεται.

ΠΑΡΑΛΙΕΣ
Ο νομός Χανίων διαθέτει δύο υπέροχες παραλίες στη δυτική πλευρά του, το Ελαφονήσι στα νοτιοδυτικά και τη Φαλάσαρνα στα βορειοδυτικά, ενώ μία από τις μεγαλύτερες αμμώδεις παραλίες βρίσκεται στη Γεωργιούπολη, μεταξύ Χανίων και Ρεθύμνου. Μία τροπική παραλία, που βρίσκεται στο ανατολικότερο άκρο του νησιού είναι η παραλία Βάι, (Βλέπε εικόνα) ένα παραδεισένιο τοπίο όπου φυτρώνει ο μόνος φυσικός φοίνικας της Ευρώπης, δημιουργώντας και το μοναδικό φοινικόδασος της ηπείρου. Tα Μάταλα στα νότια του Ηρακλείου, είναι γνωστά για τις σπηλιές τους ενώ διαθέτουν και μια απολαυστική, ηλιόλουστη παραλία με άμμο. Υπάρχουν επίσης όμορφες παραλίες στο Φραγκοκάστελλο, στο Μακρύ Γιαλό, στην Κάτω Ζάκρο, στην Πρέβελη, στην Παλαιόχωρα, στην Αγία Πελαγία, στο Ίστρο και στα Μάλια.

Τα νότια παράλια είναι ιδανικά για τον περιηγητή που ψάχνει ήσυχες, απομονωμένες παραλίες. Το εσωτερικό του νησιού είναι το λιγότερο γνωστό κομμάτι της Κρήτης. Αποτελεί το κεντρικό, ορεινό τμήμα του νησιού. Αν αναζητάτε μικρά χωριουδάκια χωρίς τουριστικές επιγραφές, τότε αυτό είναι το μέρος που θα τα ψάξετε. Εδώ επίσης θα συναντήσετε τους αληθινούς Κρητικούς: συνήθως ηλικιωμένους ανθρώπους, περήφανους και φιλικούς, με αίσθηση του χιούμορ, πρόθυμους να σας βοηθήσουν όπου μπορούν και να σας κεράσουν μια "ρακή" (το γνωστό τοπικό ποτό).

 

Νομοί και Μεγάλες Πόλης

 

ΝΟΜΟΙ & ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΟΛΕΙΣ
Όλες οι μεγάλες πόλεις της Κρήτης βρίσκονται στη βόρεια πλευρά του νησιού και βρέχονται από θάλασσα. Από δυτικά προς ανατολικά αυτές είναι: Χανιά με πληθυσμό περίπου 50.000 κατοίκους, Ρέθυμνο με πληθυσμό γύρω στις 23.000, Ηράκλειο με 115.000 κατοίκους περίπου και Άγιος Νικόλαος με 8.000 κατοίκους περίπου και η Σητεία με 7.000 κατοίκους.

Κρήτη διαιρείται στους νομούς Χανίων, Ρεθύμνου, Ηρακλείου και Λασιθίου, οι οποίοι με τη σειρά τους υποδιαιρούνται σε επαρχίες.

ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
Ο νομός Ηρακλείου είναι ο μεγαλύτερος της Κρήτης, έχει το μεγαλύτερο πληθυσμό, ενώ είναι και η πλουσιότερη περιοχή της Κρήτης. Έχει το μεγαλύτερο κατά κεφαλή εισόδημα. Ο νομός Ηρακλείου υποδιαιρείται σε 7 επαρχίες. Οι επαρχίες Μαλεβιζίου, Τεμένους και Πεδιάδος βρίσκονται στα βόρεια παράλια και οι επαρχίες Πυργιώτισσας, Καινουρίου, Μονοφατσίου και Βιάννου στο κέντρο και στα νότια παράλια. Οι κυριότερες πόλεις της περιοχής είναι ο Ηρακλείο, τα Μάταλα, το Τυμπάκι, οι Μοίρες, και η Άνω Βιάννος.

Ο νομός Ηρακλείου βρίσκεται ανάμεσα σε δύο οροσειρές, την Ίδη στα δυτικά και τη Δίκτη στα ανατολικά. Οι κοιλάδες πίσω από την πόλη του Ηρακλείου παράγουν κάποια από τα ωραιότερα σταφύλια που χρησιμοποιούνται είτε ως φαγώσιμα, είτε για την παραγωγή σταφίδας. Σ' αυτές τις κοιλάδες ο Άγγλος αρχαιολόγος Άρθουρ Έβανς ανακάλυψε το μινωικό Παλάτι της Κνωσού, τα ερείπια ενός μεγάλου πολιτισμού.

Εκεί βρίσκονται σημαντικές μινωικές, ελληνικές και ρωμαϊκές αρχαιολογικές περιοχές οι μεγαλύτερες από τις οποίες είναι η Φαιστός, η Αγία Τριάδα και η Γόρτυνα. Στα νότια υπάρχει μία άλλη χαμηλή οροσειρά, ο "Κοφινάς", που χωρίζει την πεδιάδα από την ακτή.

Ο νομός Ηρακλείου έχει αρκετά αξιοθέατα. Σίγουρα θα σας φανούν ενδιαφέροντα τα ερείπια ενός από τους μεγαλύτερους πολιτισμούς, η πιο ωραία συλλογή μινωικών ευρημάτων στον κόσμο και. οι βυζαντινές εκκλησίες που είναι διασκορπισμένες παντού. Υπάρχουν ακόμα βενετικά κάστρα και σιντριβάνια. Τα χωριά και τα μοναστήρια έχουν να επιδείξουν μία ιστορία αγώνων για την ανεξαρτησία που φαίνεται από τα μνημεία γι΄ αυτούς που πέθαναν πολεμώντας εναντίον των κατακτητών της Κρήτης.

Οι παραλίες στην Αγία Πελαγία και τη Χερσόνησο στα βόρεια, τα Μάταλα και τους Καλούς Λιμένες στα νότια, προσελκύουν τους επισκέπτες με τα ζεστά και καθαρά νερά τους. Θαυμάσια εστιατόρια και ταβέρνες σ' όλο το νομό προσφέρουν τις σπεσιαλιτέ της κρητικής κουζίνας. Το ανατολικό τμήμα του νομού Ηρακλείου έχει τα μεγαλύτερα παραθαλάσσια τουριστικά θέρετρα (Λιμένας Χερσονήσου), μερικά από τα μεγαλύτερα αρχαιολογικά αξιοθέατα (Μάλια) και αρκετές σημαντικές βυζαντινές εκκλησίες.

ΝΟΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ
Ο νομός Χανίων καλύπτει το δυτικό τμήμα του νησιού και έχει έκταση 2.376 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Υποδιαιρείται σε πέντε επαρχίες: Σελίνου, Κυδωνίας, Κισάμου, Αποκορώνου και Σφακίων. Οι κυριότερες πόλεις του νομού είναι τα Χανιά, η πρωτεύουσα του νομού, και το Καστέλι στην Κίσαμο. Οι κυριότερες κωμοπόλεις είναι η Παλαιόχωρα και η Κάντανος στο Σέλινο, η Χώρα Σφακίων στα Σφακιά.

ΝΟΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ
Ο νομός Ρεθύμνου, ο μικρότερος της Κρήτης, βρίσκεται ανάμεσα στο νομό Ηρακλείου και το νομό Χανίων και υποδιαιρείται σε τέσσερις επαρχίες: Ρεθύμνου, Μυλοποτάμου, Αμαρίου και Αγίου Βασιλείου. Οι κυριότερες πόλεις και χωριά της περιοχής είναι τo Ρέθυμνο, η Αγία Γαλήνη, τα Ανώγεια και το Αμάρι.

ΝΟΜΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ
Ο νομός Λασιθίου � ο νομός του Δία και της Ευρώπης. Χωρίζεται στις επαρχίες Μιραμπέλλου, Λασιθίου, Ιεράπετρας και Σητείας. Οι κυριότερες πόλεις είναι ο Άγιος Νικόλαος, η Ιεράπετρα και η Σητεία. Μερικοί από τους αρχαιότερους οικισμούς της Κρήτης ανακαλύφθηκαν στο νομό Λασιθίου. Σ' αυτούς συγκαταλέγονται η Βασιλική, η Μύρτος, το Παλάτι της Ζάκρου, η Πραισός, ο Μόχλος και τα Γουρνιά. Μια σημαντική αρχαία ελληνική πόλη, η Λατώ βρίσκεται κοντά στην Κριτσά. Στα θαυμάσια

αρχαιολογικά μουσεία του Αγίου Νικολάου και της Σητείας εκτίθενται κάποια από τα ευρήματα τόσο αυτών των ανασκαφών όσο και άλλων.

Ο νομός Λασιθίου έχει πληθυσμό 70.000 κατοίκους με κύρια απασχόληση την κτηνοτροφία και τη γεωργία. Καταλαμβάνει έκταση 1.800 τ.χλμ. και τα κύρια προϊόντα που παράγονται είναι λάδι, ελιές, σιτηρά, σταφίδες, ακόμα πρώιμα κηπευτικά και μπανάνες αφού το κλίμα στα νότια είναι πολύ θερμό, για παράδειγμα η περιοχή της Ιεράπετρας έχει τη μεγαλύτερη ηλιοφάνεια και τη μικρότερη βροχόπτωση. Πατάτες και μήλα παράγονται στο εύφορο οροπέδιο του Λασιθίου

Η εκκλησία της Παναγίας Κεράς κοντά στην Κριτσά έχει μερικές από τις πιο καλοδιατηρημένες βυζαντινές νωπογραφίες στην Κρήτη. Ένα βενετικό κάστρο βρίσκεται στην Ελούντα. Η περιοχή της Σητείας είναι γεμάτη βυζαντινές εκκλησίες, βενετικές επαύλεις και αρχαίες μινωικές περιοχές. Το Μοναστήρι του Τοπλού διαθέτει ένα μουσείο όπου εκτίθεται η συλλογή των εικόνων του. Η αποκλεισμένη Μονή Καψά προσφέρει στον επισκέπτη μία εικόνα της μοναστικής ζωής. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η Σητεία. Οι παλαιότεροι μινωικοί οικισμοί είναι στο Μόχλο, στο Παλαίκαστρο και στο μινωικό Παλάτι της Ζάκρου. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν το Φαράγγι των Νεκρών στη Ζάκρο και η ελληνιστική περιοχή της Ιτάνου που βρίσκεται κοντά στο Βάι. Υπάρχουν αρκετές βυζαντινές εκκλησίες στην περιοχή. Ίχνη από τη Βενετοκρατία υπάρχουν στην Ετιά και στο Χάντρα.

Στο πανέμορφο Οροπέδιο Λασιθίου βρίσκεται το Δικταίο άντρο, όπου γεννήθηκε ο Δίας, καθώς και εκεί όπου έσμιξε ερωτικά με την Ευρώπη κ.τ.λ.